Trudna szkoła – lekcja z 17 września 1939 roku

Parada radzieckiej kawalerii po zdobyciu Lwowa
Historia Polski obfituje w wydarzenia wzniosłe, napawające nas dumą, ale również tragiczne, które przywołują smutek i łzy. Niestety, wiele z tych wydarzeń umyka nam ze świadomości, dlatego tak ważne jest, abyśmy pielęgnowali naszą pamięć historyczną. Dzisiejsza data skłania nas do tego, by zajrzeć do książek i dokumentów. Nie bez powodu mówi się o historii, że jest nauczycielką życia, pewnych udzielonych przez nią lekcji nie powinniśmy zapominać… A jaki morał wypływa z lekcji z dnia 17 września 1939 roku?

Zanim przejdziemy do wydarzeń, które miały miejsce w połowie września 1939 roku, cofnijmy się jeszcze bardziej w przeszłość, do roku 1932. Wówczas Rzeczypospolita Polska zawarła układ o nieagresji ze Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich. Układ ten zawarty początkowo na trzy lata, w 1934 roku został przedłużony i miał trwać do roku 1945. Od natłoku tych dat można dostać zadyszki, ale ważne jest dla nas, abyśmy sobie uzmysłowili, że ZSRR na mocy zawartych umów międzynarodowych zobowiązało się do poszanowania wolności państwa polskiego.

Co możemy powiedzieć o ludziach, którzy nie dotrzymują zawartych umów albo swobodnie odwołują raz dane słowo? Zapewne nic dobrego, a niejeden bardziej krewki człowiek mógłby w stronę takich osobników rzucić wiele epitetów, również tych, które mają na bakier z cenzurą. To samo można pewnie rzec o państwie, które honor schowało głęboko do kieszeni wojskowego płaszcza i łamie zawarte traktaty. Pomimo obowiązującego w 1939 roku układu o nieagresji z Polską, Armia Czerwona przekroczyła naszą wschodnią granicę. Cynizm Moskwy uwidocznił się w argumentacji. Rosjanie wkroczyli do Polski pod pretekstem pomocy ludności Ukrainy i Białorusi. Czerwonoarmiści na zajętych terenach poddali jeńców wojennych oraz ludność cywilną represjom, co wzbudza wątpliwość względem rzekomych intencji ich bratniej pomocy… Rosjanie wyciągnęli rękę w stronę ludności, tylko że w tej ręce znajdował się karabin z bagnetem. Któż chciałby takiej pomocy?…

Napaść ZSRR na Polskę była uzgodniona z drugim agresorem, III Rzeszą. Na mocy postanowień traktatu Ribbentrop-Mołotow oba te systemy totalitarne podzieliły między siebie strefy wpływów w Polsce. Raz jeszcze w dziejach nasza ojczyzna znalazła się w kleszczach agresywnych sąsiadów. A pomoc naszych sojuszników z Zachodu była dalece niewystarczająca…

Wnioski z tej lekcji historii niech każdy wyciągnie samodzielnie.

Szkoła w wolnej Polsce


Plecaki, podręczniki, zeszyty, piórniki, buty na zmianę, szkolne mundurki… To wszystko już dawno ma przygotowane każdy uczeń. 1 września, jak co roku, dzieci i młodzież kończą beztroskie wakacje i wracają do szkół, bo rozpocząć lub kontynuować naukę. Dziś wydaje się to naturalne, ale nie zawsze tak było. Choć szkoły istniały od czasów starożytnych, to obowiązek szkolny został wprowadzony dopiero w XVII i XVIII wieku (w Polsce po raz pierwszy wprowadzono go w Księstwie Warszawskim w 1808 roku).

W XXI wieku nasze dzieci mają przeważnie komfortowe warunki do zdobywania i poszerzania swojej wiedzy. I zapewne niejeden z dorosłych chętnie cofnąłby się w czasie i znów zasiadł w szkolnej ławie z kolegami z dzieciństwa.

Pierwszy dzień września to jednak nie tylko powrót dzieci do szkoły i pożegnanie z wakacjami. To także ważna na całym świecie rocznica wybuchu II wojny światowej. W 1939 roku tego właśnie dnia, w piątkowy poranek, na Polskę napadły hitlerowskie Niemcy. Zaatakowano Wieluń, Westerplatte, Gdańsk… W ciągu kolejnych dni wojska niemieckie bombardowały i niszczyły kolejne miasta. A wszystko to bez wypowiedzenia wojny.

Trudno wyobrazić sobie grozę tamtych dni, jeśli się ich nie przeżyło. Coraz mniej wśród nas jest ludzi, którzy pamiętają czasy okupacji, Powstania Warszawskiego, potem dni radości po kapitulacji III Rzeszy i jej sojuszników… Czas biegnie nieubłaganie… Warto jednak dowiedzieć się czegoś więcej na ten temat – czy to w szkole, czy też w domu. To ważne wydarzenie w historii całego świata.